Yamaç Paraşütü Sözlüğü
Yamaç paraşütü terminolojisi, ekipmanları ve hava durumu kavramları hakkında kapsamlı bir rehber.
A
Asimetrik kapanma
Genellikle türbülans nedeniyle kanadın bir tarafının kapanması. Pilot önce karşı frenle dönüşü durdurur, sonra kapanan tarafı yeniden açar.
E
EN sertifikasyonu
Kanatları pasif güvenliğe göre A’dan D’ye sınıflandıran Avrupa standardı. EN-A en güvenli ve eğitim sınıfıdır.
F
Flare
İnişin son aşaması: yere yakın her iki frenin kararlı biçimde çekilerek yatay hızın söndürülmesi ve yumuşak temas.
Fren (kumanda kolu)
Firar kenarına bağlı kumanda ipi; yön ve hız kontrolü ile inişte flare için kullanılır.
H
Harness (oturak)
Pilotun oturduğu ve karabinalarla kanada bağlanan oturak. Sırt koruyucusunu ve genellikle yedek paraşüt bölmesini içerir.
Hızlandırıcı (speed bar)
Hücum açısını azaltıp hızı artıran ayakla çalışan sistem. Sert havada kullanımı kapanma riskini artırır.
Hücum açısı
Kanat veteri ile karşıdan gelen hava akışı arasındaki açı. Artması taşımayı artırır, ancak kritik değeri aşınca akış ayrılır ve stol oluşur.
I
IPPI kartı
FAI tarafından verilen ve pilotun yeterlilik düzeyini başka ülkelerde kanıtlayan uluslararası belge.
K
Kanat yüklemesi
Toplam uçuş ağırlığının kanat alanına oranı (kg/m²). Yüksek yükleme daha çok hız ve sağlamlık, ama daha keskin tepkiler demektir.
Kiting
Rüzgârı kullanarak kanadı yerde tepede sabit tutmak. Pitch ve roll kontrolünü geliştirir.
M
Mesafe uçuşu (XC)
Kalkış noktasından uzağa mesafe uçmak; termal ve rüzgâr kullanılır. Rota planlaması ve meteoroloji bilgisi gerektirir.
R
Rotor
Bir engelin rüzgâraltı tarafındaki kaotik türbülans. Aşırı sert hava olup yeni başlayanlara kesinlikle yasaktır.
Rüzgâr penceresi
Belirli bir alandan kalkışın güvenli olduğu rüzgâr hızı ve yön aralığı. Bunun dışında uçuşa başlanmaz.
S
Sırt uçuşu (soaring)
Yamacın yukarı yönlendirdiği hava bandında yükseklik korumak. Her dönüş sırttan uzağa yapılır.
SIV kursu
Su üzerinde yapılan ve pilotun kontrollü koşullarda tehlikeli durumları bilerek oluşturup çıkışını öğrendiği kurs.
Stol (perdövites)
Frenlerin aşırı çekilmesi sonucu hava akışının kanattan ayrılıp taşımanın kaybedildiği durum.
Süzülme oranı
Kanadın kaybettiği her bir metre yüksekliğe karşılık yatayda kat ettiği mesafe. 9:1, bir metre alçalmaya karşı dokuz metre ileri demektir.
T
Tandem uçuş
Sertifikalı bir tandem pilotla iki kişilik kanatta yapılan uçuş. Yolcunun önceden eğitim almasına gerek yoktur.
Termal
Güneşin ısıttığı, yerden yükselen hava kütlesi. Pilotlar içinde daire çizerek yükselir.
V
Variometre
Pilota sesli tonla yükseldiğini mi alçaldığını mı bildiren dikey hız göstergesi.
Venturi etkisi
Arazinin daraldığı yerde — vadi ya da geçitte — rüzgâr hızının keskin artması. Pilot ilerleyemez hâle gelebilir.
Y
Yedek paraşüt
Harness içinde taşınan acil durum paraşütü; ana kanat kontrol edilemez hâle geldiğinde elle atılır.
Yer çalışması
Kanadın yerde kullanımı — şişirmek, tepede tutmak ve söndürmek. Kalkışı güvenli kılan temel beceri.